Koers houden in schurende gesprekken

Deze scholing helpt docenten om met vertrouwen schurende gesprekken in de klas te begeleiden.

Inhoud scholing

Bijeenkomst 1: Analyseren van een schurend gesprek (7 uur)
Deze eerste bijeenkomst staat in het teken van herkennen, analyseren en duiden. Deelnemers krijgen zicht op wat er gebeurt in schurende gesprekken in de klas, wat daarin van hen als docent gevraagd wordt en hoe hun eigen professionele rol daarin meespeelt. De bijeenkomst verbindt theorie, praktijkervaring en reflectie.

Doelen bijeenkomst 1:
• Verbinding maken met de eigen praktijk
• Ervaringen en verwachtingen ophalen
• Een veilige leeromgeving creëren voor uitwisseling

Thema’s zijn:
1. Opening en afstemming op de praktijk
2. De belevingswereld van leerlingen en studenten
3. Wat is een schurend gesprek?
4. De pedagogische opdracht bij polarisatie
5. Professionele rol en normstelling

Zelfstudie (2 uur) en neem deze mee naar de tweede bijeenkomst.
Op basis van de inzichten uit bijeenkomst 1 ontwikkel je een lesplan waarin je een mogelijk schurend gesprek bewust voorbereidt.

Bijeenkomst 2: Groepsdynamiek, overtuigingen en professioneel interveniëren (7 uur)
Waar bijeenkomst 1 vooral gericht was op herkennen, analyseren en positioneren, staat bijeenkomst 2 in het teken van verdiepen, reguleren en handelen in complexere groepssituaties. Deelnemers bouwen voort op hun ervaringen uit de praktijk en leren scherper kijken naar groepsdynamiek, sterke overtuigingen en hun eigen rol daarin.

In deze bijeenkomst verschuift de focus van:
Wat gebeurt hier? Naar Hoe begeleid ik dit professioneel en pedagogisch verantwoord in een groep?

Doelen bijeenkomst 2:
• Begrijpen deelnemers beter hoe groepsdynamiek werkt in schurende gesprekken
• Kunnen zij sterke overtuigingen pedagogisch begeleiden
• Reguleren zij bewuster dominante en stille leerlingen
• Gebruiken zij observatie en feedback gerichter
• Reflecteren zij vanuit hun professionele identiteit op hun handelen
• Formuleren zij concrete verbeterpunten voor hun eigen praktijk

Thema’s zijn:
1. Opening en terugblik op de praktijk
2. Praktijkanalyse: lesplan
3. Intervisie-analyse in kleine groepen
4. Theorieverdieping: groepsdynamiek en sterke overtuigingen
4.A Groepsdynamiek in schurende gesprekken
4.B Sterke overtuigingen en pedagogische begeleiding

Zelfstudie (2 uur) Toepassing lesplan in de eigen klas
Op basis van de inzichten uit bijeenkomst 2 werk je je lesplan verder uit en voer je dit uit in je eigen klas of in een vergelijkbare onderwijssetting. In deze opdracht staat het bewust begeleiden van groepsdynamiek en sterke overtuigingen in een schurend gesprek centraal. Je onderzoekt hoe je als docent normstelling, groepsregulatie en pedagogische begeleiding inzet wanneer verschillen in meningen, overtuigingen of emoties zichtbaar worden in de groep.

Zelfstudie reflectie na uitvoering (2 uur)
Voer het lesplan uit in de praktijk (waar mogelijk maak gebruik van observatie collega, video-opname) en reflecteer schriftelijk op de uitvoering.

Nazorgbijeenkomst: gezamenlijke analyse en verdieping (intervisie: 2 uur) 4-6 weken na uitvoering lesplan
De reflectie op de uitgevoerde les neem je mee naar de nazorgbijeenkomst. In deze bijeenkomst wordt gezamenlijk teruggekeken op de uitgevoerde lesplannen en de schurende gesprekken die in de praktijk zijn begeleid. De analyse vindt plaats op basis van je eigen reflectieverslag, eventuele observaties van een collega’s en waar mogelijk videobeelden van de les.

Indien gewenst kan er aanvullend een tweede nazorgmoment plaatsvinden in de vorm van een lesbezoek. Dit gebeurt op verzoek van de deelnemer en is gericht op verdere verdieping en ondersteuning in de eigen onderwijspraktijk. Tijdens dit lesbezoek wordt specifiek gekeken naar de toepassing van de geleerde interventies en het begeleiden van schurende gesprekken in de klas.

Opbouw/werkvorm

De training maakt gebruik van verschillende praktijkgerichte en interactieve werkvormen die aansluiten bij de dagelijkse onderwijspraktijk van docenten. De belangrijkste werkvormen zijn:

1. Praktijkanalyse
Docenten analyseren concrete situaties uit hun eigen klas waarin een gesprek onder spanning kwam te staan. Hierbij wordt gekeken naar wat er feitelijk gebeurde, welke spanningen zichtbaar waren en hoe de docent heeft gehandeld.

2. Analyse in subgroepen
In kleine groepen analyseren deelnemers een casus met behulp van een observatiekaart. Daarbij wordt gekeken naar onderliggende overtuigingen, grenzen die geraakt worden en de dynamiek in de groep.

3. Rollenspellen en oefensituaties
Deelnemers oefenen met herkenbare klassensituaties waarin meningen botsen. Rollen zoals docent, leerling met sterke overtuiging en observator worden afgewisseld om interventies te oefenen.

4. Intervisie
Docenten brengen eigen ervaringen in en onderzoeken samen met collega’s wat er gebeurde, wat hen raakte en welke handelingsmogelijkheden er zijn.

5. Reflectie-opdrachten
Individuele reflectie op de eigen professionele rol, waarden en triggers die invloed kunnen hebben op het begeleiden van gesprekken.

6. Theorieverdieping
Korte theoretische kaders over onderwerpen zoals polarisatie, groepsdynamiek, pedagogische begrenzing en professionele positionering.

7. Oefencyclus met observatie en feedback
Tijdens rollenspellen observeren deelnemers elkaar met behulp van observatieformulieren en geven gerichte feedback op het handelen van de docent.

8. Praktijkopdracht (zelfstudie)
Deelnemers ontwikkelen een lesplan, voeren dit uit in hun eigen klas en reflecteren op de ervaringen.

9. Gezamenlijke analyse in de nazorgbijeenkomst
De uitgevoerde lessen worden gezamenlijk geanalyseerd op basis van reflecties, observaties van collega’s en eventueel videobeelden.

Nazorg/follow up

Binnen 6 weken (bijvoorbeeld intervisie of terugkombijeenkomst). De scholing voorziet in professioneel eigenaarschap: docenten kunnen opgedane kennis delen en toepassen binnen hun team. Concreet materiaal wordt meegeleverd (handleidingen, lesplannen, werkvormen).

Resultaat scholing

Na afloop van de scholing beschikken docenten over concrete werkvormen en praktische handvatten om schurende gesprekken in de klas op een pedagogisch verantwoorde manier te begeleiden.

Praktische informatie

• Doelgroep

  Primair onderwijs; Voortgezet onderwijs; Middelbaar beroepsonderwijs; (Aankomende) leraren en docenten

• Maatwerk

  Maatwerk mogelijk

• Leervorm/werkvorm

  Praktijkanalyse; Analyse in subgroepen; Rollenspellen en oefensituaties; Intervisie; Reflectie-opdrachten; Theorieverdieping

• Data en tijden

  In overleg

Over de aanbieder

ChooseToBeYou ontwikkelt praktijkgerichte trainingen die aansluiten bij de dagelijkse realiteit van het onderwijs. Samen met Kalba-coaching verzorgen zij de training ‘Koers houden in schurende gesprekken in de klas’.

Budget professionalisering

Voor de periode 2026–2027 is er bijna 1,5 miljoen euro beschikbaar voor professionalisering in het po, go, vo en mbo. De belangstelling is groot. In de vorige professionaliseringsronde zijn ruim 450 aanvragen voor trainingen ontvangen. Het volledige beschikbare budget van 1,5 miljoen euro is toen toegekend.