In vier bijeenkomsten oefenen docenten met aangereikte handvatten. Ze ontwikkelen, geven en kijken terug op lessen waarin controversiële onderwerpen een rol spelen. Ook oefenen we het omgaan met spontane controversiële opmerkingen van leerlingen.
De komst van vluchtelingen, het stikstofbeleid, Zwarte Piet, genderdiversiteit, de komst van kerncentrales en kweekvlees: voorbeelden van controversiële onderwerpen waar je als docent gepland of ongepland iets mee moet.
De cursus bestaat uit 4 bijeenkomsten, die binnen een tijdsbestek van 6 tot 8 weken worden gepland. Tijdens de cursus staat de alledaagse lespraktijk van docenten centraal. In de eerste drie bijeenkomsten bespreken en oefenen we hoe docenten kunnen omgaan met spontane controversiële opmerkingen van leerlingen. Ook geven we handvatten waarmee docenten lessen kunnen ontwikkelen waarin controversiële onderwerpen aan de orde komen. De cursus is daarmee praktijkgericht en start vanuit vragen van de deelnemende docenten. De vierde bijeenkomst betreft een follow-up bijeenkomst, waarin we ervaringen met het ontwikkelen en uitvoeren van lessen bespreken.
Tijdens de bijeenkomsten bespreken we vakdidactische en vakinhoudelijke inzichten, geven we concrete handvatten en oefenen we met werkvormen. Ook oefenen we hoe je kunt omgaan met onverwachte, soms niet aan het eigen schoolvak gerelateerde controversiële opmerkingen van leerlingen. Tussen de bijeenkomsten door werken docenten aan het ontwikkelen van een of enkele lessen voor het eigen schoolvak. Ze oefenen met het formuleren van passende lesdoelen en ontwerpen lessen met daarbij aansluitende werkvormen. De les(sen) worden uitgevoerd en tijdens de vierde bijeenkomst wordt de uitvoer daarvan besproken.
In bijeenkomst 1 staat theorie rondom controversiële onderwerpen centraal: wat maakt een onderwerp controversieel? Welke bedreigingen en kansen liggen er voor docenten bij het bespreken van deze onderwerpen? Welke factoren spelen daarbij een rol? Identiteit is een van deze cruciale factoren. We gaan daarom in op identiteit van de leerlingen en die van de docent. We oefenen met socratische gespreksvoering en de identiteitskaart. We sluiten af met een concrete werkvorm om controversiële onderwerpen te bespreken in de klas.
In bijeenkomst 2 gaan we dieper in op het ontwerpen van lessen over controversiële onderwerpen. We bespreken dan didactische principes en pedagogische uitgangspunten of voorwaarden om die lessen vorm te geven. Op deze manier zijn de lessen dynamisch en leerzaam en wordt rekening gehouden met een open èn veilig klasklimaat. Alle didactische principes worden gedemonstreerd met concrete werkvormen.
Na deze bijeenkomst gaan docenten aan de slag om een eigen les te (her)ontwerpen. Het lesontwerp nemen ze mee naar bijeenkomst 3.
In bijeenkomst 3 bespreken we de lesontwerpen, zodat docenten deze eventueel kunnen aanscherpen (intervisie). Tussen bijeenkomst 3 en 4 kunnen zij deze uitvoeren. Daarna bestuderen we de dynamieken van polarisatie aan de hand het model van Bart Brandsma. We oefenen met begrenzen en uitnodigen en de verschillende gamechangers. We sluiten aan op onderwerpen uit de meegebrachte lesontwerpen, zodat hiermee geoefend kan worden voordat de les uitgevoerd wordt. Ook deze bijeenkomst levert docenten dus verschillende concrete handvatten op, om te kunnen reageren op spontane situaties waarbij de emoties hoog op kunnen lopen.
Na bijeenkomst 3 voeren de docenten hun les uit. Ze nemen hun bevindingen daarover mee naar bijeenkomst 4.
Bijeenkomst 4 is een follow-up bijeenkomst. Hierin staat het terugblikken op de uitgevoerde lessen centraal (intervisie en nazorg). Samen bespreken we de meegebrachte bevindingen van de docenten: hebben de leerlingen geleerd wat ik wilde dat ze leren? Was er sprake van een open èn veilig klasklimaat en waar bleek dat uit? Heb ik de werkvormen goed ingezet, waren de ingezette werkvormen passend, hoe heb ik gereageerd en zou ik dat nog een keer zo doen? Waarom wel of waarom niet? We bespreken deze ervaringen samen. De geleerde inzichten worden tenslotte verzameld en daarmee sluiten we de cursus af.
De docenten hebben in elk geval een les ontworpen, uitgevoerd en hierop gereflecteerd. Docenten kunnen hierdoor beter lessen ontwerpen waarbij controverse een rol speelt en zullen met meer vertrouwen voor de klas staan. Ze kunnen meer adequaat reageren op spontane gesprekken in de klas over maatschappelijk gevoelige thema’s.
Voortgezet onderwijs;Voortgezet speciaal onderwijs;Middelbaar beroepsonderwijs;(Aankomende) leraren en docenten;Gehele onderwijsteams.
Ja, maatwerk is mogelijk.
“Bespreken van theorie over controversiële onderwerpen: wat maakt een onderwerp controversieel? Welke bedreigingen en kansen liggen er voor docenten bij het bespreken van deze onderwerpen? Welke factoren spelen daarbij een rol? Bespreken van didactische principes en pedagogische uitgangspunten om lessen over deze controversiële onderwerpen vorm te geven. Alle didactische principes worden gedemonstreerd met concrete werkvormen. Uitleg over dynamieken van polarisatie aan de hand het model van Bart Brandsma. Oefenen met begrenzen en uitnodigen en het inzetten van verschillende gamechangers om te kunnen reageren op spontane situaties waarbij de emoties hoog op kunnen lopen. Zelf onderwijs ontwerpen, uitvoeren en daarop samen terugkijken.
(Maatwerk is hierin ook mogelijk.)”
In overleg
De lerarenopleiding maatschappijleer, onderdeel van het instituut Fontys Educatie, biedt de cursus ‘Controversiële onderwerpen en schurende gesprekken in de klas’ aan. De opleiders hebben ruime ervaring met burgerschapsonderwijs en didactiek van controversiële onderwerpen, waar het voeren van ‘schurende gesprekken’ onder valt. Dit is namelijk onderdeel van onze tweede- en eerstegraads opleiding (bachelor en master) en onze minor Burgerschap. Daarnaast bieden we in het vo en mbo regelmatig cursussen aan via incompany trajecten, geven we workshops en lezingen tijdens studiedagen en begeleiden we docenten en docententeams. Opleiders ontwikkelen vakdidactisch materiaal, schrijven mee aan lesmethodes, ontwikkelden onderwijsmateriaal (voor internationale context) voor het Erasmus+ project Teaching Controversial Issues (TCI), geven vorm aan vakvernieuwing in het vo en zijn betrokken bij ontwikkeling van benoembaarheidseisen voor docenten burgerschap in het mbo.
Voor de periode 2026–2027 is er bijna 1,5 miljoen euro beschikbaar voor professionalisering in het po, go, vo en mbo. De belangstelling is groot. In de vorige professionaliseringsronde zijn ruim 450 aanvragen voor trainingen ontvangen. Het volledige beschikbare budget van 1,5 miljoen euro is toen toegekend.
Aanbieder: Bureau Common Ground
In deze trainingsreeks krijg je een complete toolset om maatschappelijk gevoelige onderwerpen te bespreken met leerlingen en ouders, door middel van theorie, praktische handvatten, gesprekstechnieken, volop oefenkansen en gedegen begeleiding.
Lees meer
Lees meer overAanbieder: Bureau Common Ground
Onze beproefde train-de-trainer geeft een complete toolset om collega’s te trainen in het bespreken van controversiële kwesties met leerlingen. Je krijgt theorie, praktische handvatten, gesprekstechnieken, volop oefenkansen en gedegen begeleiding.
Lees meer
Lees meer overAanbieder: Bureau Common Ground
In onze beproefde trainingsreeks krijg je een complete toolset om controversiële kwesties te bespreken met leerlingen, door middel van theorie, praktische handvatten, gesprekstechnieken, volop oefenkansen en gedegen begeleiding.
Lees meer
Lees meer over