Van zijlijn naar wij zijn – de potentie van verschil

In dit programma leren docenten polariserende kwesties te begeleiden met meer (zelf)inzicht, empathie en stevigheid. Hierdoor hoeven schurende gesprekken niet te eindigen in een T-splitsing maar kunnen ze dienen als startsignaal voor verbinding.

Inhoud scholing

Deze scholing is bedoeld voor (aankomende) docenten en onderwijsteams in het onderwijs die te maken hebben met gevoelige thema’s, stevige meningen en spanningen in de klas. Vanuit de dialoog‑ervaring van Mensen met een Missie en de doorleefde praktijk van House of Empathy bouwen we aan een veilige leeromgeving waarin deelnemers hun eigen reflexen onderzoeken, nieuwe gespreksvaardigheden leren en deze direct in hun eigen onderwijspraktijk toepassen.​

De inhoud rust op een stevige theoretische basis over de rol van de docent in schurende gesprekken, dialoogprincipes, omgaan met groepsdynamiek en normstellend optreden bij discriminerende of schadelijke uitspraken. Daarbij is expliciete aandacht voor verschillende vormen van polarisatie, (bron)kritisch denken en het herkennen en hanteren van (online) desinformatie in de klas.​

Opbouw (voorbeeldtraject van 14 uur, gespreid over 8 weken):

– Bijeenkomst 1 (4 uur, week 1): introductie schurende gesprekken; verkenning eigen ervaringen; korte inleidingen over polarisatie, rol van de docent, veilige gesprekscultuur, groepsdynamiek en normstellend handelen; oefenen met casuïstiek uit de eigen praktijk via dialoogvormen en rollenspel.

– Praktijkopdracht / zelfstudie (4 uur, week 2–3): deelnemers ontwerpen een les of dialoogsessie over een gevoelig of controversieel thema, voeren deze uit in hun eigen klas en beschrijven observaties van groepsdynamiek, uitspraken van leerlingen en eigen handelen in een reflectieverslag.

– Bijeenkomst 2 (4 uur, week 4): gezamenlijke terugblik op de praktijkopdracht; verdiepend werken met lastige uitspraken (feitelijk onjuist, juridisch onacceptabel of moreel schadelijk), normstellend ingrijpen, het activeren van stille leerlingen en het begrenzen van dominante stemmen; gerichte oefeningen, rollenspellen en feedbackrondes.

– Nazorg / intervisie 1 (1 uur, week 6): online intervisiemoment waarin actuele casuïstiek rond schurende gesprekken, polarisatie en desinformatie wordt besproken en gekoppeld aan de aangereikte theorie en werkvormen.

– Nazorg / intervisie 2 (1 uur, week 8): tweede intervisie met focus op borging: wat werkt, waar schuurt het nog, welke afspraken en structuren zijn nodig in het team om schurende gesprekken duurzaam goed te begeleiden.

Door het hele traject heen wordt gewerkt vanuit bewezen methodieken zoals onder andere: Deep Democracy, Verbindende Communicatie, Handreiking polarisatie en Theory U waarbij altijd de vertaalslag wordt gemaakt naar de leefwereld en het taalgebruik van de student en/of de koppeling aan een specifieke (vak)context. Deelnemers werken met concreet materiaal: gespreksleidraden, werkvormen voor de klas, formats voor lesplannen en reflectieverslagen, en handreikingen voor het herkennen en bespreken van desinformatie. De scholing volgt een cyclische leerlijn van theorie – oefenen – toepassen – reflectie – borging, zodat inzichten niet in het lokaal blijven maar verankerd raken in de dagelijkse praktijk van het onderwijsteam.

Resultaat scholing

Deelnemers gaan naar huis met meer zelfvertrouwen, rust en handelingsrepertoire om schurende gesprekken in de klas te openen, te structureren, te begrenzen én weer veilig af te ronden. Zij kennen de belangrijkste principes van dialoog, polarisatie en groepsdynamiek, en kunnen bewust kiezen tussen ruimte geven, vertragen, verdiepen of normstellend ingrijpen bij discriminerende of schadelijke uitspraken.​

Concreet hebben docenten na afloop een uitgewerkt en beproefd les‑ of gespreksplan over een gevoelig thema, geoefend met rollenspellen en casuïstiek, en een persoonlijk reflectieverslag over hun rol en positie in schurende gesprekken. Zij beschikken over praktische werkvormen, gesprekskaarten en materialen om (online) desinformatie met leerlingen te onderzoeken, bronnen te beoordelen en vakkennis in te zetten om onjuiste of polariserende informatie te ontkrachten.​

Voor teams levert de scholing gedeelde taal en gezamenlijke afspraken op over hoe zij als onderwijscommunity omgaan met spanningen, polarisatie en controversiële thema’s, zodat leerlingen ervaren dat verschil er mag zijn binnen duidelijke grenzen.

Praktische informatie

• Doelgroep

  Middelbaar beroepsonderwijs;(Aankomende) leraren en docenten;Gehele onderwijsteams;Voortgezet speciaal onderwijs;Voortgezet onderwijs;Speciaal primair onderwijs;Primair onderwijs

• Maatwerk

  Ja, maatwerk is mogelijk.

• Leervorm/werkvorm

  De scholing bestaat uit twee intensieve groepsbijeenkomsten, een praktijkopdracht in de eigen klas en twee intervisiemomenten. In de bijeenkomsten wisselen korte theoretische inleidingen (o.a. Deep Democracy, Verbindende Communicatie, Theory U, polarisatie, rol van de docent, groepsdynamiek, norm stellen, bronkritiek/desinformatie) zich af met veel oefenen aan de hand van eigen casuïstiek van deelnemers.​

  Werkvormen zijn onder andere dialoogcirkels, reflectieoefeningen, rollenspellen, observatieopdrachten, gespreksanalyses en intervisie volgens een vaste methodiek. In de praktijkopdracht ontwerpen en geven deelnemers een interventie (bijvoorbeeld een les of een oefening) rond een schurend thema in hun eigen klas en maken zij een kort reflectieverslag; tijdens de online of fysieke intervisiesessies bespreken zij hun ervaringen, vragen en vervolgstappen samen met de trainer en collega’s.

  De stijl van begeleiding sluit aan bij de missie van Mensen met een Missie en House of Empathy: een veilige, empathische setting waarin spanning niet wordt gemeden maar zorgvuldig wordt onderzocht, met veel ruimte voor eigen ervaringen én voor concrete, direct toepasbare handvatten.

• Data en tijden

  Startdata in onderling overleg

Over de aanbieder

Mensen met een Missie werkt al meer dan 90 jaar in binnen- en buitenland, van Burundi tot Irak, van de Filipijnen tot de Nederlandse schoolklas aan het doorbreken van polarisatie en geweld door ontmoeting en dialoog te faciliteren in contexten waar tegenstellingen op scherp staan. In Nederland doen zij dit onder meer met het meerjarige programma Ken je mij? (inmiddels actief op MBO Utrecht), waarin jongeren, docenten en wijkbewoners via geleide gesprekken leren omgaan met verschil, vooroordelen en spanningen rond gevoelige thema’s. House of Empathy is een coöperatie van ervaren begeleiders die in hun werk als onder meer diplomaat, directeur, sociaal ondernemer, debattrainer en coach het conflict met zichzelf en anderen zijn tegengekomen en daaruit een doorleefde praktijk rond conflict en empathie hebben ontwikkeld. Zij creëren veilige en speelse oefenruimtes waarin professionals leren om met meer rust, helderheid en empathie lastige gesprekken te voeren en daadwerkelijk anders te handelen in de praktijk. House of Empathy werkt veel in het onderwijs in zowel het voortgezet als het hoger onderwijs. Samen brengen Mensen met een Missie en House of Empathy jarenlange ervaring met dialoog in gepolariseerde contexten en de begeleiding van teams in organisaties samen tot een scholing. Deze scholing bestaat uit twee kernonderdelen: allereerst onderzoeken docenten hun eigen rol, dynamiek en reflexen rondom polariserende kwesties. Daarnaast biedt het praktische handvatten om aan de hand van meegebrachte casussen uit de praktijk het schurende gesprekken in de klas pedagogisch en didactisch beter te kunnen begeleiden.

Budget professionalisering

Voor de periode 2026–2027 is er bijna 1,5 miljoen euro beschikbaar voor professionalisering in het po, go, vo en mbo. De belangstelling is groot. In de vorige professionaliseringsronde zijn ruim 450 aanvragen voor trainingen ontvangen. Het volledige beschikbare budget van 1,5 miljoen euro is toen toegekend.