Omgaan met complottheorieën en desinformatie in de klas

Leerlingen komen steeds vaker in aanraking met complottheorieën en misleidende informatie via sociale media en online platforms. In deze scholing leer je hoe je zulke overtuigingen herkent en gesprekken hierover professioneel en pedagogisch verantwoord begeleidt.

Inhoud scholing

Complottheorieën en desinformatie kunnen grote invloed hebben op gesprekken in de klas. Leerlingen kunnen zich beroepen op online bronnen, influencers of video’s die twijfel zaaien over wetenschap, politiek of maatschappelijke gebeurtenissen. Dit kan leiden tot verwarring, wantrouwen of verharde discussies.

In deze scholing leer je hoe complottheorieën ontstaan en waarom ze voor sommige leerlingen aantrekkelijk zijn. Er wordt aandacht besteed aan psychologische en sociale factoren zoals groepsvorming, identiteitsontwikkeling, behoefte aan zekerheid en wantrouwen tegenover autoriteiten.

De scholing richt zich op het begeleiden van gesprekken waarin complottheorieën of desinformatie worden geuit. Je leert hoe je kunt reageren zonder het gesprek te laten escaleren of in een feitenstrijd te belanden. Daarbij oefen je met vragen stellen, perspectieven verkennen en het stimuleren van kritisch denken.

Er wordt gewerkt met actuele voorbeelden, casussen uit de klas en online fragmenten. Je oefent met werkvormen die leerlingen helpen om informatie te checken, bronnen te beoordelen en verschillende verklaringen met elkaar te vergelijken.

De scholing bestaat uit drie bijeenkomsten: twee fysieke bijeenkomsten en één online sessie. Korte theoretische inzichten over complotdenken, desinformatie en cognitieve biases worden steeds gekoppeld aan praktische oefeningen.

Tussen de bijeenkomsten passen deelnemers het geleerde toe in hun eigen klas via korte praktijkopdrachten, zoals het begeleiden van een gesprek over een actuele complottheorie of het uitvoeren van een bronanalyse met leerlingen. Deze ervaringen worden besproken tijdens vervolgbijeenkomsten en in de nazorg.

Resultaat scholing

Na deze scholing kun je met meer rust en vertrouwen omgaan met complottheorieën en desinformatie in de klas. Je weet hoe je gesprekken opent, verdiept en begeleidt zonder leerlingen te veroordelen of het gesprek te laten verharden.

Je beschikt over concrete werkvormen om kritisch denken, bronkritiek en reflectie te stimuleren. Hierdoor leren leerlingen informatie beter beoordelen, verschillende perspectieven onderzoeken en genuanceerder nadenken over complexe maatschappelijke onderwerpen.

Praktische informatie

• Doelgroep

  Primair onderwijs; Speciaal primair onderwijs; Voortgezet onderwijs; Voortgezet speciaal onderwijs; Middelbaar beroepsonderwijs; (Aankomende) leraren en docenten; Gehele onderwijsteams

• Maatwerk

  Ja, maatwerk is mogelijk.

• Leervorm/werkvorm

  De scholing is praktijkgericht en interactief. Korte theoretische inzichten over complotdenken, desinformatie en kritisch denken worden gekoppeld aan praktische oefeningen.

  Deelnemers werken met praktijkcasussen, online voorbeelden en gespreksopdrachten. Via rollenspellen en dialoogwerkvormen oefenen zij met het begeleiden van gesprekken waarin leerlingen complottheorieën of misleidende informatie aanhalen.

• Data en tijden

  In overleg

Over de aanbieder

Docentenbijscholing verzorgt al ruim zeven jaar professionele trainingen voor leerkrachten, docenten en onderwijsteams in het primair onderwijs, voortgezet onderwijs, mbo en speciaal onderwijs. De organisatie heeft ruime ervaring met het begeleiden van gesprekken over maatschappelijke thema’s zoals desinformatie, complottheorieën en polarisatie.

Binnen de subsidieregeling Schurende Gesprekken heeft Docentenbijscholing honderden docenten en schoolteams begeleid bij het ontwikkelen van een professioneel handelingsrepertoire voor lastige gesprekken in de klas. De trainingen zijn praktijkgericht, interactief en evidence‑informed en maken deel uit van een breder leertraject met digitale ondersteuning en nazorg.